Liefde is de norm

5e zondag van Pasen, zondag 19 mei 2019
evangelie: Johannes 13,31-35
Handelingen 14,21-27. Psalm 145. Apokalyps 21,1-5a

Talloze boeken zijn erover geschreven. Talloze documentaires en films zijn erover gemaakt. We raken er niet over uitgepraat en - ook bij het Eurovisie Songfestival - niet over uitgezongen; we blijven er altijd mee bezig: de liefde. Tegelijkertijd is de liefde dikwijls ver te zoeken in de wijze waarop wij met elkaar omgaan. Hoe onbarmhartig we elkaar voorbijlopen, elkaar neerhalen, elkaar kwaad doen, staat haaks op Evangelie. In de eerste lezingen in de Paastijd horen we hoe het geloof zich verspreidt. Maar bij het zien van zoveel liefdeloosheid vraag ik mij wel eens af of dat geloof en de liefde die erbij hoort [Ef 3,17. 1Joh 3,17] wel echt geland zijn in ons: in onszelf en in onze samenleving die zo gevormd zijn door het christendom.

In het evangelie krijgt de liefde de status van een gebod. Daar hadden we er al tien van: in stenen tafelen gegrift [Ex 32,16]. De geboden van God zijn het richtsnoer voor ons leven, richtingwijzers in de woestijn van ons bestaan; ze wijzen de weg naar het door Hem beloofde land, naar het geluk dat niet voorbijgaat. Voor gelovigen is voortaan liefde de nrom: “Doe dit en je zult leven!” [Lk 10,25-28 cf. Dt 4,1]

Maar hoe goed bedoeld ook, geboden die van buitenaf worden opgelegd, zullen weinig in ons uitrichten als ze niet ook in ons hart zijn gegrift [2Kor 3,3 cf. Ps 37,31. Jr 31,33]. Als het geloof en de liefde die erbij hoort niet iets van onszelf worden, maar een hoog ideaal blijven, ver weg, wordt het echt nooit wat. Zoals “het” geloof òns geloof wordt, dat wij ons eigen maken en samen delen opdat het levend blijft, zo wordt de liefde de vervulling van ons diepste verlangen als wij haar in praktijk brengen. De liefde is immers geen middel om ons beter te voelen; de liefde is het doel van ons bestaan [1Tm 1,5 cf. 1Joh 4,16]; liefde is de vervulling en geeft zin aan ons leven.

Gisteren mocht ik een huwelijk sluiten, in Alphen a/d Rijn. Prachtig! Liefde in een verbond voor het leven is een bijzondere, intense en exclusieve vorm. Maar de basisstructuur is dezelfde als elke liefde. In Zijn leven en sterven openbaart Jezus ons wat liefde ten diepste is. Bij elke ontmoeting zien wij in Zijn houding, woorden en daden dat Hij het goede wil voor de ander, leven geeft en er niet op uit is om er zelf beter van te worden. Zo maakt Hij duidelijk dat God de liefde zelf is. Want de Eeuwige geeft leven vanaf het begin tot en met het einde [Ap 21,6]
– en beter of gelukkiger worden kan Hij niet, want Hij is al de Beste, zogezegd: volmaakt goed en gelukkig.

Liefde gaat over de wil, maar voor een mens gaat liefde nooit zonder gevoel. Liefde willen we ook erváren! Het is geweldig mooi als dit gebeurt: met vrienden, met je partner. Tegelijkertijd kunnen we volledig door de liefde meegesleept worden: onze gevoelens slaan op hol, onze liefde wordt een obsessie en gericht op onszelf. Zo’n liefde maakt juist ongelukkig/verdrietig en kan zelfs leiden tot misdaad. Of, als dat liefdesgevóél minder wordt, lijkt het alsof er helemaal geen liefde meer is.

Maar gelukkig kunnen onze gevoelens die met de liefde gepaard gaan, dus ook onze wil tot het goede versterken. Zo wordt Jezus bewogen, geráákt door de mensen die Hij ontmoet [Mk 6,34. 10,21 etc.]. En dan ontstaat de verbinding waardoor het goede overvloedig kan worden gedeeld: dagelijks brood, wijsheid en inzicht, aandacht, troost, genezing, vergeving, verzoening. Zo worden Jezus’ leerlingen bij het Laatste Avondmaal uiteindelijk Zijn vrienden [cf. Joh 15,15].

U hebt het misschien al op de radio gehoord: momenteel is de Stichting SIRE bezig met een campagne “Doe eens lief'. Dankjewel”, tegen de verruwing in onze maatschappij – bepaald niet overbodig. Het nieuwe gebod van de liefde dat Jezus bij het Laatste Avondmaal geeft, gaat evenwel wat verder dan wat liever zijn voor elkaar. Heb elkaar lief zoals Ik jullie heb liefgehad [Joh 13,34] gaat om een àlles omvattende levenshouding: in navolging van Christus oprecht het goede willen en doen,
-tot het uiterste toe;
-voortdurend en niet alleen als het goed uitkomt;
-van harte en niet omdat het moet;
-en óók als je niet de liefde terugkrijgt die je hoopt of verwacht;
-zonder verborgen agenda, om er zelf beter van te worden;
-vrijgevig, met geduld en vergevingsgezind;
-en ook voor degenen die anders zijn, denken en doen dan jij;
-voor je partner en je vrienden alsmede voor vreemdelingen en zelfs voor je vijanden [Lk 6,27-39].

Bij elk verhaal in het Evangelie kun je je afvragen hoe de liefde van God voor jou daarin naar voren komt. En wij kunnen ons herkennen in de apostelen: soms (of dikwijls) traag van begrip, terughoudend, gericht op eigenbelang en bang.

Liefde is het mooiste in het leven, maar is het in het licht van het evangelie misschien toch niet teveel gevraagd? Hoe kunnen we aan dat gebod voldoen? Wel, we kunnen er naartoe leven, omdat wij ons realiseren dat wij juist die liefde éérst van de Heer Zelf ontvangen [Rm 5,8]: Hij laat ons delen in zoveel goeds: het leven, een lichaam, verstand en een goed hart, eigenschappen en talenten, genade en inspiratie en goede mensen om ons heen en heel de schepping [1Kor 4,7]. En Hij blijft geduldig met ons. Hij voedt ons onderweg met het Brood dat Hij Zelf breekt [Lk 24,30]. En Hij geeft ons deel aan Zijn Heilige Geest, om het goede in ons nog te versterken. Wordt de Héér hier beter van? Wordt Gòd er beter van? Wij wel!

Laten wij daarom dankbaar en met vertrouwen het gebòd van de liefde voor God en voor elkaar tot richtsnoer maken voor ons leven. En laten we de mensen die wij ontmoeten meenemen op die weg, juist ook de zoekenden en niet-gelovigen van goede wil. Want de liefde van God kent geen grenzen [Ps 107,1 cf. Ps 145]. Dan zullen we samen het geluk vinden dat de Heer voor de mens heeft bedoeld, nu en hierna [Ap 21,1-5a]. God-dank! Amen.

Pater Mark-Robin Hoogland C.P., Provinciale Overste van de Passionisten in Nederland