153 en andere geheime codes

3e zondag van Pasen, 5 mei 2019, Bevrijdingsdag
evangelie: Johannes 21,1-19
Handelingen 5,27b-32.40b-41. Psalm 30. Apokalyps 5,11-14

Complottheorieën zijn onuitroeibaar: de moord op JFK, 9/11 en de brand van de Notre Dame. Mensen zoeken naar aanwijzingen en geheime codes, want “er ìs gewoon meer aan de hand.” De Bijbel is een bron voor allerlei van zulke vreemde theorieën. Dat komt o.a. omdat er inderdaad codes en boodschappen in staan, die je alleen kunt begrijpen als je “ingewijd” bent. Het boek van de Apokalyps is er bekend en berucht om. Maar de getallen van vandaag in de Tweede lezing zijn niet zo ingewikkeld: tienduizenden tienduizendtallen en duizenden duizendtallen duiden een ontelbare hoeveelheid aan [namelijk vele honderden miljoenen]
. Probeer je het maar eens voor te stellen; het is een overweldigende menigte! [cf. Ap 7,9] Katholieken zou dit bijzonder moeten aanspreken; wij zijn een wereldkerk, nota bene! In zijn visioen ziet Johannes dat niemand en niets wordt uitgesloten om bij het horen en zien van God (Zijn heerschappij en Zijn heerlijkheid), zich tot Hem te keren [Ap 5,13].

Het getal in het evangelie van vandaag is wat minder voor de hand liggend: 153 vissen worden gevangen. Een “raar” getal is het: alleen deelbaar door zichzelf.* Het komt ook nergens anders in de Bijbel voor. Gaat het om een feitelijke beschrijving of “is er meer aan de hand”? 153 is het aantal volken dat toentertijd bekend was. Het is duidelijk: 153 vissen in één net dat niet scheurt, wijst op Gods bedoeling dat door de leerlingen van Jezus àlle volken verzameld worden tot het ene volk van God [cf. Ps 117. Js 56,7/Lk 19,46]. Zoals Jezus aan het begin van het evangelie al zegt: “Kom, volg Mij; Ik zal jullie vissers van mensen maken” [Mk 1,17 cf. Joh 21,19]. Het is in onze ogen misschien wel een beetje veel, àlle volken, zoveel culturen en talen bij elkaar, maar… het net van Petrus scheurt niet!

In deze dagen gedenken wij het einde van de Tweede Wereldoorlog en het einde van het naziregime. Dat naziregime was precies de tegenovergestelde richting als die we in het Evangelie vinden. Nazisme is een vorm van fascisme. Fascisme is een autoritair nationalisme dat gericht is op uitsluiting; het is antidemocratisch en antiparlementair, anticommunistisch en antiliberaal, anti-intellectueel en daarom per definitie antigodsdienstig. Laten we niet vergeten dat niet alleen Joden, Sinti en Roma, communisten, homo’s en tegenstanders van het regime omkwamen in de concentratiekampen, maar dat in Polen in 1943 de nazi’s al begonnen om katholieke kloosterlingen – ook Passionisten! – systematisch te vervolgen en te vermoorden om wie zij waren (en dus niet omdat ze in het verzet zaten of “iets verkeerds” hadden gedaan); de andere minderheden waren “op” en toen waren “wij” aan de beurt… Zo ging dat! IJzingwekkend.

Uitsluiting en insluiting. Het is een thema in Europa, in Nederland, in onze lokale politiek: vluchtelingen, arbeidsmigranten, maar evenzo “probleemjongeren” [cf. het televisieprogramma Dream School: zó mooi!], mensen in verzorgingshuizen en armen die niet mee kunnen doen met de maatschappij.

Uitsluiting en insluiting is een thema ook in onze Kerk. Met Paus Franciscus is de beweging versterkt om zoveel mogelijk mensen ìn te sluiten, om mensen te omarmen – zoals de Barmhartige Vader doet met zijn Verloren Zoon [cf. Lk 15,20]
– en Paus Franciscus geeft zelf het goede voorbeeld: symbolisch bij de voetwassing op Goede Vrijdag en in heel zijn beleid. Maar daarmee zijn wij er nog lang niet! Want tegelijkertijd sluiten we als Kerk mensen buiten: niet op basis van het Evangelie maar uit angst en onwetendheid en een gebrek aan liefde [cruciaal, cf. Lk 7,47. Joh 21,15-17] en barmhartigheid [cruciaal: Mt 18,21-35. Jak 2,13].

Het is geen binnenkerkelijke aangelegenheid. Het feit dat wij als Kerk veel gezag en invloed hebben verloren, neemt niet weg dat wij samen en ieder van ons de opdracht hebben om in heel de wereld die boodschap van Jezus uit te dragen in woorden en met daden [Mk 16,15. Kol 1,23]. Zoals Paus Paulus VI al zei: de Kerk is een middel, een instrument om het goede van God te laten doorbreken in deze wereld! [cf.Canon XIId]. Juist waar mensen elkaar uitsluiten, moet een Kerk die katholiek (d.w.z. universeel) heet, een ander geluid laten horen. Want “men moet God meer gehoorzamen dan de mensen” [Hnd 5,29].

Ontelbare menigten, 153 vissen samengebracht in één net [cf. Pinksteren in Hnd 2,1-12]
– dàt is het visioen dat ons van Godswege voor ogen staat. Ja, dat roept inderdaad allerlei praktische vragen op over het omgaan met culturele verschillen en talen. Maar ons geloof in de ene God van alle mensen [Joh 21,11], onze liefde die wij zelf van God ontvangen hebben om door te geven in Zijn Naam [Joh 21,15-17], de ervaring dat óók wij door de verrezen Heer worden uitgenodigd aan Zijn tafel [Joh 21,12], Zijn oproep om Hem na te volgen [Joh 21,19] – op al deze manieren worden ons hart en onze manier van denken omgevormd. Wij, individuen, vreemdelingen, gaan elkaar stap voor stap herkennen als broers en zussen met één en dezelfde Vader, onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Als wij in deze dagen om ons heen zien hoe mensen tegen elkaar opgezet worden, kunnen wij beseffen hoe urgent de boodschap van het Evangelie is. Het is geen naïeve “multiculti” boodschap; het visioen van Johannes en de 153 vissen in het ene net en héél Jezus’ leven en sterven verwijzen naar het mysterie dat Gods liefde uitgaat naar heel de mensheid [Hnd 5,30-32]. En doordat wij – allerlei verschillende mensen – hier samen Eucharistie vieren, worden wij weer een stap verder gebracht over de drempel van onze angst en onzekerheid, op weg naar een Kerk die waarachtig de katholieke geloofsgemeenschap mag heten.

Laten we deze “geheime codes” in de Bijbel daarom niet verborgen houden, maar in Christus’ Naam openbaar maken, overal waar wij gaan: door onze houding, in onze woorden en met onze daden. “Ik ga vissen,” zei Petrus. Dan gaan wij mee! [Joh 21,3] Want de nacht is voorbij; sinds Jezus uit de doden is opgestaan [Joh 21,14], is het ochtend geworden [Joh 21,4 cf. 2Kor 6,2], voorgoed. Amen.


Pater Mark-Robin Hoogland cp, Provinciaal van de Passionisten in Nederland

*De oplettende hoorder/lezer merkt op dat 153 wel degelijk deelbaar is, namelijk door 3. Maar zo blijft het getal en de betekenis erbij – hopelijk – beter hangen ;-)